Cách đọc lại một cuốn sách để lấy chiều sâu chứ không chỉ ôn lại nội dung

Khi viết bài 'Cách đọc lại một cuốn sách để lấy chiều sâu chứ không chỉ ôn lại nội dung', mình chỉ muốn giải một vấn đề rất cụ thể: muốn quay lại sách hay nhưng sợ chỉ lặp lại điều mình đã biết.

Mỗi khi quay lại chủ đề này, mình thường tự hỏi vì sao có những ý nghe rất đúng mà vẫn khó sống được ngoài đời. Câu trả lời nhiều khi nằm ở việc mình chưa gọi đúng vấn đề: muốn quay lại sách hay nhưng sợ chỉ lặp lại điều mình đã biết.

Bài viết này được dựng để sửa đúng chỗ đó. Nó không cố kể hết, cũng không cố làm quá cảm hứng. Mục tiêu là giữ lại những gì thật sự hữu ích và nói rõ phần nào nên đọc như ý của sách, phần nào là diễn giải của mình.

Những nguyên tắc mình thấy hữu ích nhất cho bài toán này

Nguyên tắc 1: Đọc lại sau khi đã thử áp dụng

Quay lại cuốn sách sau một vòng thử nghiệm ngoài đời để thấy tầng nghĩa mà lần đầu mình chưa chạm tới. Kinh nghiệm thực làm bộ lọc đọc khác hẳn.

Điều mình thích ở nguyên tắc này là nó làm việc đọc bớt cảm tính và bớt tích lũy cho có cảm giác tiến bộ. Nếu muốn một điểm tựa tư duy, tinh thần đó xuất hiện khá rõ trong các cuốn như Mindset, Four Thousand Weeks.

Nếu chỉ đọc nguyên tắc mà không gắn vào lịch đọc thật, nó sẽ rất nhanh biến thành một ý đúng nữa để gật đầu. Mình thường chọn đúng một nguyên tắc để thử trong một tuần trước khi thêm nguyên tắc tiếp theo.

Nguyên tắc 2: Một thẻ tóm lược cho mỗi cuốn

Sau khi đọc, gom lại luận điểm chính, vài ý đáng giữ và một hành động thử ngay. Một tờ tóm lược gọn giúp quay lại cuốn sách nhanh mà không phải đọc lại từ đầu.

Điều mình thích ở nguyên tắc này là nó làm việc đọc bớt cảm tính và bớt tích lũy cho có cảm giác tiến bộ. Nếu muốn một điểm tựa tư duy, tinh thần đó xuất hiện khá rõ trong các cuốn như Atomic Habits, Getting Things Done.

Nếu chỉ đọc nguyên tắc mà không gắn vào lịch đọc thật, nó sẽ rất nhanh biến thành một ý đúng nữa để gật đầu. Mình thường chọn đúng một nguyên tắc để thử trong một tuần trước khi thêm nguyên tắc tiếp theo.

Nguyên tắc 3: Đọc theo cụm sách cùng chủ đề

Xếp 2-4 cuốn quanh một câu hỏi lớn để nhìn vấn đề sâu và bớt lệ thuộc vào một tác giả. Nhiều hiểu lầm giảm đi khi mình đặt một cuốn vào đối chiếu với cuốn khác.

Điều mình thích ở nguyên tắc này là nó làm việc đọc bớt cảm tính và bớt tích lũy cho có cảm giác tiến bộ. Nếu muốn một điểm tựa tư duy, tinh thần đó xuất hiện khá rõ trong các cuốn như Thinking, Fast and Slow, The Psychology of Money.

Nếu chỉ đọc nguyên tắc mà không gắn vào lịch đọc thật, nó sẽ rất nhanh biến thành một ý đúng nữa để gật đầu. Mình thường chọn đúng một nguyên tắc để thử trong một tuần trước khi thêm nguyên tắc tiếp theo.

Nguyên tắc 4: Bắt lấy hành động tiếp theo

Mỗi phiên đọc chốt bằng một hành động hoặc thử nghiệm nhỏ thay vì chỉ cất ý tưởng vào đầu. Tri thức dễ sống hơn khi nó được kéo sang hành vi sớm.

Điều mình thích ở nguyên tắc này là nó làm việc đọc bớt cảm tính và bớt tích lũy cho có cảm giác tiến bộ. Nếu muốn một điểm tựa tư duy, tinh thần đó xuất hiện khá rõ trong các cuốn như Getting Things Done, Atomic Habits.

Nếu chỉ đọc nguyên tắc mà không gắn vào lịch đọc thật, nó sẽ rất nhanh biến thành một ý đúng nữa để gật đầu. Mình thường chọn đúng một nguyên tắc để thử trong một tuần trước khi thêm nguyên tắc tiếp theo.

Nguyên tắc 5: Dừng lại và nhớ lại cuối chương

Tự kể lại bằng lời của mình điều vừa đọc xong trước khi sang phần mới. Nhớ lại chủ động mạnh hơn đọc lướt qua nhiều trang liên tục.

Điều mình thích ở nguyên tắc này là nó làm việc đọc bớt cảm tính và bớt tích lũy cho có cảm giác tiến bộ. Nếu muốn một điểm tựa tư duy, tinh thần đó xuất hiện khá rõ trong các cuốn như Mindset, Getting Things Done.

Nếu chỉ đọc nguyên tắc mà không gắn vào lịch đọc thật, nó sẽ rất nhanh biến thành một ý đúng nữa để gật đầu. Mình thường chọn đúng một nguyên tắc để thử trong một tuần trước khi thêm nguyên tắc tiếp theo.

Điều thường làm việc đọc kém hiệu quả đi rất nhanh

Thứ đầu tiên là đọc mà không có câu hỏi. Khi đó, gần như mọi ý hay đều có vẻ đáng giữ, và cuối cùng chẳng ý nào đủ nổi lên để đi cùng mình lâu. Đọc theo quán tính rất dễ tạo cảm giác chăm chỉ nhưng giá trị đọng lại lại khá mỏng.

Thứ thứ hai là cố biến việc đọc thành một dự án quá nặng. Nhiều người chuẩn bị rất nhiều công cụ, nhưng sau vài ngày thì cả việc đọc lẫn việc ghi chú đều trở thành một thứ phải gồng. Theo mình, đọc hiệu quả luôn nên bắt đầu từ nhịp đủ nhẹ để quay lại được.

Nếu phải bắt đầu thật gọn

Nếu muốn bắt đầu ngay, mình sẽ giữ ba bước: đọc với một câu hỏi, chốt lại vài dòng bằng lời của mình, rồi chọn một thứ sẽ thử. Chỉ ba bước này thôi đã đủ kéo việc đọc ra khỏi vùng tiêu thụ thụ động.

Đọc sách hiệu quả, theo mình, không phải là nhớ được càng nhiều càng tốt. Nó là khả năng giữ được những gì đúng lúc, đúng ngữ cảnh, và đủ lâu để nó thay đổi cách mình nghĩ hoặc cách mình làm một việc quen thuộc.

Đó cũng là lý do mình không thích những áp lực kiểu phải đọc thật nhanh, thật nhiều hoặc highlight thật dày. Nếu nhịp đọc làm bạn mệt hơn mà không sáng hơn, rất có thể nó đang đi lệch khỏi mục tiêu học sâu.

Nếu bạn thích kiểu chia sẻ chọn lọc, kiểm chứng kỹ và thiên về áp dụng như thế này, danh sách email của site sẽ hợp hơn một feed chạy quá nhanh; mình muốn giữ nhịp gửi đủ ít để mỗi lần mở ra đều còn đáng đọc.