Cách chọn sách đúng vấn đề thay vì mua theo cảm hứng nhất thời

Khi viết bài 'Cách chọn sách đúng vấn đề thay vì mua theo cảm hứng nhất thời', mình chỉ muốn giải một vấn đề rất cụ thể: kệ sách dày nhưng lúc cần giải một vấn đề lại không biết nên đọc gì trước.

Điều mình thấy lặp lại ở khá nhiều người đọc sách là cảm giác học rất chăm nhưng vẫn mắc kẹt ở cùng một vấn đề. Với chủ đề này, nút thắt thường là: kệ sách dày nhưng lúc cần giải một vấn đề lại không biết nên đọc gì trước.

Bởi vậy, bài viết này không cố làm đầy mọi thứ. Mình chỉ muốn bám một câu hỏi đủ thật, rồi dùng sách như một chiếc đèn soi đúng chỗ. Nếu giữ được điều cốt lõi, người đọc sẽ đỡ bị ngợp và dễ chuyển sang hành động hơn.

Những nguyên tắc mình thấy hữu ích nhất cho bài toán này

Nguyên tắc 1: Đọc với một câu hỏi rõ trước khi mở sách

Xác định vấn đề mình muốn sách giúp soi sáng thay vì đọc theo quán tính. Có câu hỏi rồi, bộ lọc chú ý sẽ sắc hơn và phần ghi nhớ cũng tốt hơn.

Điều mình thích ở nguyên tắc này là nó làm việc đọc bớt cảm tính và bớt tích lũy cho có cảm giác tiến bộ. Nếu muốn một điểm tựa tư duy, tinh thần đó xuất hiện khá rõ trong các cuốn như Essentialism, The One Thing.

Nếu chỉ đọc nguyên tắc mà không gắn vào lịch đọc thật, nó sẽ rất nhanh biến thành một ý đúng nữa để gật đầu. Mình thường chọn đúng một nguyên tắc để thử trong một tuần trước khi thêm nguyên tắc tiếp theo.

Nguyên tắc 2: Đọc theo cụm sách cùng chủ đề

Xếp 2-4 cuốn quanh một câu hỏi lớn để nhìn vấn đề sâu và bớt lệ thuộc vào một tác giả. Nhiều hiểu lầm giảm đi khi mình đặt một cuốn vào đối chiếu với cuốn khác.

Điều mình thích ở nguyên tắc này là nó làm việc đọc bớt cảm tính và bớt tích lũy cho có cảm giác tiến bộ. Nếu muốn một điểm tựa tư duy, tinh thần đó xuất hiện khá rõ trong các cuốn như Thinking, Fast and Slow, The Psychology of Money.

Nếu chỉ đọc nguyên tắc mà không gắn vào lịch đọc thật, nó sẽ rất nhanh biến thành một ý đúng nữa để gật đầu. Mình thường chọn đúng một nguyên tắc để thử trong một tuần trước khi thêm nguyên tắc tiếp theo.

Nguyên tắc 3: Mua ít hơn để đọc sâu hơn

Kiểm soát impulse mua sách theo cảm hứng để giữ chỗ cho việc tiêu hóa phần mình đã có. Một kệ sách ngày càng dày có thể tạo cảm giác tiến bộ giả nếu việc đọc ngày càng nông.

Điều mình thích ở nguyên tắc này là nó làm việc đọc bớt cảm tính và bớt tích lũy cho có cảm giác tiến bộ. Nếu muốn một điểm tựa tư duy, tinh thần đó xuất hiện khá rõ trong các cuốn như Essentialism, The Psychology of Money.

Nếu chỉ đọc nguyên tắc mà không gắn vào lịch đọc thật, nó sẽ rất nhanh biến thành một ý đúng nữa để gật đầu. Mình thường chọn đúng một nguyên tắc để thử trong một tuần trước khi thêm nguyên tắc tiếp theo.

Nguyên tắc 4: Lướt cấu trúc trước khi đọc sâu

Nhìn nhanh mục lục, lời mở đầu, các chương lớn và nhịp lập luận để biết cuốn sách đang đi đâu. Biết khung trước giúp não đỡ đọc trong mù mờ.

Điều mình thích ở nguyên tắc này là nó làm việc đọc bớt cảm tính và bớt tích lũy cho có cảm giác tiến bộ. Nếu muốn một điểm tựa tư duy, tinh thần đó xuất hiện khá rõ trong các cuốn như Deep Work, Getting Things Done.

Nếu chỉ đọc nguyên tắc mà không gắn vào lịch đọc thật, nó sẽ rất nhanh biến thành một ý đúng nữa để gật đầu. Mình thường chọn đúng một nguyên tắc để thử trong một tuần trước khi thêm nguyên tắc tiếp theo.

Nguyên tắc 5: Dừng khi cuốn sách không còn hợp vấn đề

Cho phép bản thân dừng hoặc hạ ưu tiên một cuốn khi nó không còn phục vụ câu hỏi hiện tại. Ép đọc hết mọi cuốn dễ biến đọc sách thành nghĩa vụ nặng nề hơn là học.

Điều mình thích ở nguyên tắc này là nó làm việc đọc bớt cảm tính và bớt tích lũy cho có cảm giác tiến bộ. Nếu muốn một điểm tựa tư duy, tinh thần đó xuất hiện khá rõ trong các cuốn như Essentialism, Four Thousand Weeks.

Nếu chỉ đọc nguyên tắc mà không gắn vào lịch đọc thật, nó sẽ rất nhanh biến thành một ý đúng nữa để gật đầu. Mình thường chọn đúng một nguyên tắc để thử trong một tuần trước khi thêm nguyên tắc tiếp theo.

Điều thường làm việc đọc kém hiệu quả đi rất nhanh

Thứ đầu tiên là đọc mà không có câu hỏi. Khi đó, gần như mọi ý hay đều có vẻ đáng giữ, và cuối cùng chẳng ý nào đủ nổi lên để đi cùng mình lâu. Đọc theo quán tính rất dễ tạo cảm giác chăm chỉ nhưng giá trị đọng lại lại khá mỏng.

Thứ thứ hai là cố biến việc đọc thành một dự án quá nặng. Nhiều người chuẩn bị rất nhiều công cụ, nhưng sau vài ngày thì cả việc đọc lẫn việc ghi chú đều trở thành một thứ phải gồng. Theo mình, đọc hiệu quả luôn nên bắt đầu từ nhịp đủ nhẹ để quay lại được.

Nếu phải bắt đầu thật gọn

Nếu muốn bắt đầu ngay, mình sẽ giữ ba bước: đọc với một câu hỏi, chốt lại vài dòng bằng lời của mình, rồi chọn một thứ sẽ thử. Chỉ ba bước này thôi đã đủ kéo việc đọc ra khỏi vùng tiêu thụ thụ động.

Đọc sách hiệu quả, theo mình, không phải là nhớ được càng nhiều càng tốt. Nó là khả năng giữ được những gì đúng lúc, đúng ngữ cảnh, và đủ lâu để nó thay đổi cách mình nghĩ hoặc cách mình làm một việc quen thuộc.

Đó cũng là lý do mình không thích những áp lực kiểu phải đọc thật nhanh, thật nhiều hoặc highlight thật dày. Nếu nhịp đọc làm bạn mệt hơn mà không sáng hơn, rất có thể nó đang đi lệch khỏi mục tiêu học sâu.

Nếu bạn thích kiểu chia sẻ chọn lọc, kiểm chứng kỹ và thiên về áp dụng như thế này, danh sách email của site sẽ hợp hơn một feed chạy quá nhanh; mình muốn giữ nhịp gửi đủ ít để mỗi lần mở ra đều còn đáng đọc.