Quy trình tổng kết bài học sau mỗi cuốn sách để giữ lại điều thực sự đáng dùng

Khi viết bài 'Quy trình tổng kết bài học sau mỗi cuốn sách để giữ lại điều thực sự đáng dùng', mình chỉ muốn giải một vấn đề rất cụ thể: đọc xong thấy có giá trị nhưng tri thức trôi rất nhanh.

Điều mình thấy lặp lại ở khá nhiều người đọc sách là cảm giác học rất chăm nhưng vẫn mắc kẹt ở cùng một vấn đề. Với chủ đề này, nút thắt thường là: đọc xong thấy có giá trị nhưng tri thức trôi rất nhanh.

Bởi vậy, bài viết này không cố làm đầy mọi thứ. Mình chỉ muốn bám một câu hỏi đủ thật, rồi dùng sách như một chiếc đèn soi đúng chỗ. Nếu giữ được điều cốt lõi, người đọc sẽ đỡ bị ngợp và dễ chuyển sang hành động hơn.

Bài toán quy trình này giải

Workflow này được dựng cho đúng một bài toán: đọc xong thấy hay nhưng vài ngày sau không còn nhớ điều gì đáng dùng. Mình không muốn biến công cụ thành đồ trang trí, nên phần đầu luôn phải nói thẳng nó giải gì và không giải gì.

Nền của workflow này đi ra từ các cuốn như Getting Things Done, Four Thousand Weeks. Điểm chung của chúng là đều nhắc mình rằng tri thức chỉ thật sự hữu ích khi nó được đặt vào một nhịp đủ đơn giản để làm lại nhiều lần.

Khung dùng thử

1. Rút luận điểm: cuốn này thực chất đang nói gì
2. Chọn 3 ý giữ lại: ý nào đáng mang sang công việc và cuộc sống lúc này
3. Tìm chỗ hiểu sai: điểm nào dễ bị kéo quá tay nếu áp dụng nông
4. Chốt bước thử: một việc nhỏ sẽ đem đi thử ngay tuần này

Ở bước 'Rút luận điểm', điều mình quan tâm nhất là làm sao để người dùng không bị ngợp. Cuốn này thực chất đang nói gì Nếu ngay tại đây workflow đã quá nặng, khả năng cao nó sẽ bị bỏ chỉ sau vài lần thử.

Dấu hiệu tốt của bước 'Rút luận điểm' không nằm ở việc nó trông chuyên nghiệp đến đâu, mà ở chỗ sau khi làm xong người dùng biết rõ việc tiếp theo là gì. Một workflow hữu ích luôn giảm bớt số lần phải suy nghĩ lại từ đầu, nhất là vào những ngày đầu óc đã quá tải.

Ở bước 'Chọn 3 ý giữ lại', điều mình quan tâm nhất là làm sao để người dùng không bị ngợp. Ý nào đáng mang sang công việc và cuộc sống lúc này Nếu ngay tại đây workflow đã quá nặng, khả năng cao nó sẽ bị bỏ chỉ sau vài lần thử.

Dấu hiệu tốt của bước 'Chọn 3 ý giữ lại' không nằm ở việc nó trông chuyên nghiệp đến đâu, mà ở chỗ sau khi làm xong người dùng biết rõ việc tiếp theo là gì. Một workflow hữu ích luôn giảm bớt số lần phải suy nghĩ lại từ đầu, nhất là vào những ngày đầu óc đã quá tải.

Ở bước 'Tìm chỗ hiểu sai', điều mình quan tâm nhất là làm sao để người dùng không bị ngợp. Điểm nào dễ bị kéo quá tay nếu áp dụng nông Nếu ngay tại đây workflow đã quá nặng, khả năng cao nó sẽ bị bỏ chỉ sau vài lần thử.

Dấu hiệu tốt của bước 'Tìm chỗ hiểu sai' không nằm ở việc nó trông chuyên nghiệp đến đâu, mà ở chỗ sau khi làm xong người dùng biết rõ việc tiếp theo là gì. Một workflow hữu ích luôn giảm bớt số lần phải suy nghĩ lại từ đầu, nhất là vào những ngày đầu óc đã quá tải.

Ở bước 'Chốt bước thử', điều mình quan tâm nhất là làm sao để người dùng không bị ngợp. Một việc nhỏ sẽ đem đi thử ngay tuần này Nếu ngay tại đây workflow đã quá nặng, khả năng cao nó sẽ bị bỏ chỉ sau vài lần thử.

Dấu hiệu tốt của bước 'Chốt bước thử' không nằm ở việc nó trông chuyên nghiệp đến đâu, mà ở chỗ sau khi làm xong người dùng biết rõ việc tiếp theo là gì. Một workflow hữu ích luôn giảm bớt số lần phải suy nghĩ lại từ đầu, nhất là vào những ngày đầu óc đã quá tải.

Nếu bạn đang bận, đừng cố làm workflow này thật đẹp trong lần đầu. Phiên bản có thể quay lại mới là phiên bản đáng giữ. Hầu hết quy trình gãy không phải vì ý tưởng sai, mà vì bước vào quá nặng.

Mẫu đầu ra nên có

• một trang tổng kết cuốn sách
• 3 ý sống sót sau khi gấp sách lại
• một thử nghiệm thực tế

Nhìn vào đầu ra cũng là một cách chống làm workflow cho có cảm giác tiến bộ. Nếu sau khi đi hết quy trình mà không tạo ra được một đầu ra nhìn thấy được, rất có thể mình đang chăm làm hệ thống hơn là chăm giải quyết vấn đề.

Ví dụ mình sẽ dùng quy trình này trong một tuần ra sao

Ngày đầu tiên, mình thường chạy workflow ở phiên bản rất nhẹ để nhìn rõ ma sát. Ngày thứ hai hoặc thứ ba mới bắt đầu chỉnh các bước nào đang làm mình chậm hoặc mơ hồ. Đến cuối tuần, điều đáng nhìn lại không phải là mình làm có đẹp không, mà là quy trình này đã giúp đầu óc nhẹ hơn và đầu ra rõ hơn ở điểm nào.

Nếu làm cho team, mình sẽ càng giữ workflow gọn hơn nữa. Một quy trình được cả nhóm quay lại nhiều lần quý hơn hẳn một quy trình đầy đủ nhưng chỉ người tạo ra nó mới hiểu.

Điểm mình hay quan sát nhất trong tuần đầu là workflow này có đang đòi người dùng nhớ quá nhiều thứ cùng lúc hay không. Nếu có, gần như chắc chắn phải gỡ bớt. Một hệ thống tốt không bắt mình trở thành phiên bản kỷ luật phi thường mới dùng nổi; nó phải đủ tử tế để hỗ trợ cả lúc mình mệt hoặc bận.

Mình cũng thích để mỗi workflow gắn với một đầu ra rất cụ thể, ví dụ một note tổng kết, một checklist cho tuần sau hoặc một thư viện ý tưởng đã được lọc. Khi đầu ra rõ, workflow bớt nguy cơ biến thành cảm giác chăm chỉ giả, còn người dùng thì dễ thấy vì sao mình nên quay lại dùng nó thêm lần nữa.

Giới hạn của công cụ hoặc workflow này

Không có workflow nào cứu được một mục tiêu còn mờ hoặc một kỳ vọng quá tay. Công cụ tốt nhất chỉ làm rõ đường đi, chứ không thay thế cho việc chọn đúng bài toán ngay từ đầu.

Điểm giới hạn thứ hai là tâm lý. Nếu đang quá mệt hoặc quá rối, hãy dùng bản nhẹ nhất của workflow. Khi đầu óc quay lại ổn hơn, mình mới tăng độ chi tiết. Làm ngược lại thường chỉ biến công cụ thành một lý do mới để tự trách.

Và cuối cùng, đừng giữ một quy trình chỉ vì mình đã đầu tư công sức dựng nó. Nếu nó không còn phục vụ nhịp sống và công việc hiện tại, sửa hoặc bỏ nó là điều lành mạnh.

Nếu bạn thích kiểu chia sẻ chọn lọc, kiểm chứng kỹ và thiên về áp dụng như thế này, danh sách email của site sẽ hợp hơn một feed chạy quá nhanh; mình muốn giữ nhịp gửi đủ ít để mỗi lần mở ra đều còn đáng đọc.