7 sách kỹ năng làm việc phù hợp cho người làm sáng tạo nhưng cần kỷ luật hơn

Khi viết bài '7 sách kỹ năng làm việc phù hợp cho người làm sáng tạo nhưng cần kỷ luật hơn', mình chỉ muốn giải một vấn đề rất cụ thể: sáng tạo nhưng nhịp làm việc còn phụ thuộc cảm hứng khá nhiều.

Điều mình thấy lặp lại ở khá nhiều người đọc sách là cảm giác học rất chăm nhưng vẫn mắc kẹt ở cùng một vấn đề. Với chủ đề này, nút thắt thường là: sáng tạo nhưng nhịp làm việc còn phụ thuộc cảm hứng khá nhiều.

Bởi vậy, bài viết này không cố làm đầy mọi thứ. Mình chỉ muốn bám một câu hỏi đủ thật, rồi dùng sách như một chiếc đèn soi đúng chỗ. Nếu giữ được điều cốt lõi, người đọc sẽ đỡ bị ngợp và dễ chuyển sang hành động hơn.

Mình chọn sách theo tiêu chí nào

Với các danh sách kiểu này, điều mình sợ nhất là biến chúng thành một loạt tên sách na ná nhau, chỉ thay từ khóa đích. Nên tiêu chí đầu tiên luôn là: mỗi cuốn phải giải một phần khác nhau của cùng một vấn đề, chứ không chỉ cùng nằm chung một kệ.

Tiêu chí thứ hai là mức độ dùng được. Nếu một cuốn chỉ hay ở tầng ý tưởng nhưng quá xa với bối cảnh người đang gặp sáng tạo nhưng nhịp làm việc còn phụ thuộc cảm hứng khá nhiều, mình sẽ không ưu tiên đưa lên đầu danh sách. Đọc đúng cuốn ở đúng giai đoạn luôn đáng hơn đọc một cuốn nổi tiếng nhưng lệch nhu cầu.

1. Deep Work

Deep Work của Cal Newport hợp với người đang đối mặt với sáng tạo nhưng nhịp làm việc còn phụ thuộc cảm hứng khá nhiều vì cuốn này khá mạnh ở chuyện khả năng tập trung sâu vào việc quan trọng đang trở thành lợi thế hiếm, vì môi trường số hiện đại liên tục thưởng cho phân tán và phản ứng nhanh.. Điều mình thích là sách không chỉ dừng ở ý đẹp mà thường cho người đọc một cách nhìn đủ rõ để biết nên đổi ở đâu trước.

Nếu chọn cuốn này, mình nghĩ nên đọc nó với kỳ vọng đúng: Người làm việc trí óc, viết lách, nghiên cứu, chiến lược, lập kế hoạch hoặc bất kỳ ai cần tạo ra giá trị khó bắt chước. Điểm cần giữ tỉnh táo là người đang ở môi trường công việc gần như không thể kiểm soát lịch và nhịp giao tiếp sẽ cần điều chỉnh kỳ vọng thực tế.. Chính chỗ đó quyết định sách này sẽ mở đường hay chỉ thêm một cuốn vào kệ.

2. Atomic Habits

Atomic Habits của James Clear hợp với người đang đối mặt với sáng tạo nhưng nhịp làm việc còn phụ thuộc cảm hứng khá nhiều vì cuốn này khá mạnh ở chuyện thay đổi bền vững thường đến từ những thay đổi rất nhỏ nhưng được lặp lại trong một hệ thống hợp lý, thay vì từ vài đợt cố gắng bùng nổ.. Điều mình thích là sách không chỉ dừng ở ý đẹp mà thường cho người đọc một cách nhìn đủ rõ để biết nên đổi ở đâu trước.

Nếu chọn cuốn này, mình nghĩ nên đọc nó với kỳ vọng đúng: Người muốn xây lại kỷ luật cá nhân, duy trì thói quen và giảm phụ thuộc vào cảm hứng. Điểm cần giữ tỉnh táo là người đang tìm một phương pháp giải quyết khủng hoảng tâm lý sâu; cuốn này mạnh ở thiết kế hành vi hơn là trị liệu cảm xúc.. Chính chỗ đó quyết định sách này sẽ mở đường hay chỉ thêm một cuốn vào kệ.

3. The One Thing

The One Thing của Gary Keller và Jay Papasan hợp với người đang đối mặt với sáng tạo nhưng nhịp làm việc còn phụ thuộc cảm hứng khá nhiều vì cuốn này khá mạnh ở chuyện nhiều tiến bộ lớn đến từ việc xác định đúng một ưu tiên có tính đòn bẩy, rồi tổ chức phần còn lại xoay quanh nó.. Điều mình thích là sách không chỉ dừng ở ý đẹp mà thường cho người đọc một cách nhìn đủ rõ để biết nên đổi ở đâu trước.

Nếu chọn cuốn này, mình nghĩ nên đọc nó với kỳ vọng đúng: Người có quá nhiều mục tiêu, dễ bị kéo sang nhiều việc và muốn lấy lại trục ưu tiên. Điểm cần giữ tỉnh táo là người hiểu nhầm rằng chỉ cần một việc là bỏ mặc hết trách nhiệm khác; cuốn này mạnh về trọng tâm chứ không phủ nhận thực tế đa vai trò.. Chính chỗ đó quyết định sách này sẽ mở đường hay chỉ thêm một cuốn vào kệ.

4. Essentialism

Essentialism của Greg McKeown hợp với người đang đối mặt với sáng tạo nhưng nhịp làm việc còn phụ thuộc cảm hứng khá nhiều vì cuốn này khá mạnh ở chuyện khi mọi thứ đều được gắn nhãn quan trọng, ta rất dễ tản lực. Essentialism kêu gọi chọn ít nhưng chọn kỹ, rồi dồn nỗ lực thật sự vào phần cốt lõi.. Điều mình thích là sách không chỉ dừng ở ý đẹp mà thường cho người đọc một cách nhìn đủ rõ để biết nên đổi ở đâu trước.

Nếu chọn cuốn này, mình nghĩ nên đọc nó với kỳ vọng đúng: Người ôm quá nhiều vai, nhận quá nhiều việc hoặc quen nói có trước rồi mệt sau. Điểm cần giữ tỉnh táo là người đang ở giai đoạn buộc phải thử rộng để tìm hướng đi vẫn cần linh hoạt; tinh thần essentialism không nên bị hiểu thành co mình khỏi mọi cơ hội.. Chính chỗ đó quyết định sách này sẽ mở đường hay chỉ thêm một cuốn vào kệ.

5. Made to Stick

Made to Stick của Chip Heath và Dan Heath hợp với người đang đối mặt với sáng tạo nhưng nhịp làm việc còn phụ thuộc cảm hứng khá nhiều vì cuốn này khá mạnh ở chuyện ý tưởng dễ lan truyền và dễ nhớ thường có vài đặc điểm chung như đơn giản, cụ thể, bất ngờ, đáng tin, giàu hình ảnh và chạm cảm xúc.. Điều mình thích là sách không chỉ dừng ở ý đẹp mà thường cho người đọc một cách nhìn đủ rõ để biết nên đổi ở đâu trước.

Nếu chọn cuốn này, mình nghĩ nên đọc nó với kỳ vọng đúng: Người viết nội dung, làm giáo dục, marketing, thuyết trình hoặc cần truyền đạt ý tưởng sao cho người khác nhớ được. Điểm cần giữ tỉnh táo là người dùng khung này chỉ để làm nội dung giật mà bỏ qua sự thật và chiều sâu.. Chính chỗ đó quyết định sách này sẽ mở đường hay chỉ thêm một cuốn vào kệ.

6. Four Thousand Weeks

Four Thousand Weeks của Oliver Burkeman hợp với người đang đối mặt với sáng tạo nhưng nhịp làm việc còn phụ thuộc cảm hứng khá nhiều vì cuốn này khá mạnh ở chuyện vấn đề thời gian của con người không nằm ở chỗ chưa tối ưu đủ, mà ở chỗ ta hữu hạn và cần học cách chọn, chấp nhận và hiện diện với điều mình đã chọn.. Điều mình thích là sách không chỉ dừng ở ý đẹp mà thường cho người đọc một cách nhìn đủ rõ để biết nên đổi ở đâu trước.

Nếu chọn cuốn này, mình nghĩ nên đọc nó với kỳ vọng đúng: Người luôn thấy thiếu thời gian, ám ảnh phải theo kịp mọi thứ hoặc đang mệt vì tư duy tối ưu hóa kéo dài. Điểm cần giữ tỉnh táo là người đang cần kỹ thuật quản lý lịch rất cụ thể; cuốn này mạnh ở góc nhìn sâu hơn về thời gian và hữu hạn.. Chính chỗ đó quyết định sách này sẽ mở đường hay chỉ thêm một cuốn vào kệ.

7. Getting Things Done

Getting Things Done của David Allen hợp với người đang đối mặt với sáng tạo nhưng nhịp làm việc còn phụ thuộc cảm hứng khá nhiều vì cuốn này khá mạnh ở chuyện đầu óc nên dùng để suy nghĩ chứ không nên dùng để chứa đồ. Khi mọi việc dang dở được thu gom, làm rõ và đặt đúng chỗ, não bộ có nhiều khoảng sáng hơn cho tập trung và quyết định.. Điều mình thích là sách không chỉ dừng ở ý đẹp mà thường cho người đọc một cách nhìn đủ rõ để biết nên đổi ở đâu trước.

Nếu chọn cuốn này, mình nghĩ nên đọc nó với kỳ vọng đúng: Người đang bị mớ việc lặt vặt, nhắc việc rời rạc và cảm giác quên sót bào mòn năng lượng. Điểm cần giữ tỉnh táo là người có xu hướng thích hệ thống quá mức có thể biến GTD thành nơi chỉnh công cụ nhiều hơn làm việc thật.. Chính chỗ đó quyết định sách này sẽ mở đường hay chỉ thêm một cuốn vào kệ.

Nên bắt đầu từ đâu để không bị ngợp

Nếu mới bước vào chủ đề này, mình thường khuyên bắt đầu từ cuốn dễ đưa người đọc về đúng vấn đề nhất, rồi mới sang cuốn làm sâu tư duy hoặc tăng độ hệ thống. Với danh sách này, thứ tự an toàn thường là Deep Work, Atomic Habits, The One Thing, Essentialism trước, rồi mới mở rộng ra các cuốn còn lại theo câu hỏi đang sống cùng bạn.

Đừng cố đọc hết danh sách như một checklist phải chinh phục. Danh sách tốt không nhằm tạo áp lực số lượng, mà giúp bạn chọn ít chính xác hơn. Chỉ cần một hoặc hai cuốn đi đúng giai đoạn, giá trị nhận được đã lớn hơn rất nhiều so với việc ôm cả chồng sách vì sợ bỏ lỡ.

Nếu bạn thích kiểu chia sẻ chọn lọc, kiểm chứng kỹ và thiên về áp dụng như thế này, danh sách email của site sẽ hợp hơn một feed chạy quá nhanh; mình muốn giữ nhịp gửi đủ ít để mỗi lần mở ra đều còn đáng đọc.