6 sách kinh doanh giúp founder bớt lao vào làm mà quên kiểm chứng nhu cầu

Khi viết bài '6 sách kinh doanh giúp founder bớt lao vào làm mà quên kiểm chứng nhu cầu', mình chỉ muốn giải một vấn đề rất cụ thể: sợ rơi vào trạng thái xây thứ mình thích nhưng thị trường không cần.

Mỗi khi quay lại chủ đề này, mình thường tự hỏi vì sao có những ý nghe rất đúng mà vẫn khó sống được ngoài đời. Câu trả lời nhiều khi nằm ở việc mình chưa gọi đúng vấn đề: sợ rơi vào trạng thái xây thứ mình thích nhưng thị trường không cần.

Bài viết này được dựng để sửa đúng chỗ đó. Nó không cố kể hết, cũng không cố làm quá cảm hứng. Mục tiêu là giữ lại những gì thật sự hữu ích và nói rõ phần nào nên đọc như ý của sách, phần nào là diễn giải của mình.

Mình chọn sách theo tiêu chí nào

Với các danh sách kiểu này, điều mình sợ nhất là biến chúng thành một loạt tên sách na ná nhau, chỉ thay từ khóa đích. Nên tiêu chí đầu tiên luôn là: mỗi cuốn phải giải một phần khác nhau của cùng một vấn đề, chứ không chỉ cùng nằm chung một kệ.

Tiêu chí thứ hai là mức độ dùng được. Nếu một cuốn chỉ hay ở tầng ý tưởng nhưng quá xa với bối cảnh người đang gặp sợ rơi vào trạng thái xây thứ mình thích nhưng thị trường không cần, mình sẽ không ưu tiên đưa lên đầu danh sách. Đọc đúng cuốn ở đúng giai đoạn luôn đáng hơn đọc một cuốn nổi tiếng nhưng lệch nhu cầu.

1. The Lean Startup

The Lean Startup của Eric Ries hợp với người đang đối mặt với sợ rơi vào trạng thái xây thứ mình thích nhưng thị trường không cần vì cuốn này khá mạnh ở chuyện thay vì xây quá nhiều trước rồi mới biết khách có cần không, doanh nghiệp nên học nhanh qua thử nghiệm nhỏ, phản hồi thật và các vòng lặp đo lường có ý nghĩa.. Điều mình thích là sách không chỉ dừng ở ý đẹp mà thường cho người đọc một cách nhìn đủ rõ để biết nên đổi ở đâu trước.

Nếu chọn cuốn này, mình nghĩ nên đọc nó với kỳ vọng đúng: Founder, người làm sản phẩm, người bán dịch vụ đang thử offer mới hoặc bất kỳ ai cần kiểm chứng nhu cầu trước khi đầu tư lớn. Điểm cần giữ tỉnh táo là người hiểu sai rằng 'thử nghiệm' là làm nửa vời hoặc liên tục đổi hướng thiếu kỷ luật.. Chính chỗ đó quyết định sách này sẽ mở đường hay chỉ thêm một cuốn vào kệ.

2. Thinking in Bets

Thinking in Bets của Annie Duke hợp với người đang đối mặt với sợ rơi vào trạng thái xây thứ mình thích nhưng thị trường không cần vì cuốn này khá mạnh ở chuyện quyết định tốt không được đo chỉ bằng kết quả ngắn hạn; nó nên được đánh giá theo chất lượng suy nghĩ, xác suất và thông tin có ở thời điểm ra quyết định.. Điều mình thích là sách không chỉ dừng ở ý đẹp mà thường cho người đọc một cách nhìn đủ rõ để biết nên đổi ở đâu trước.

Nếu chọn cuốn này, mình nghĩ nên đọc nó với kỳ vọng đúng: Người muốn ra quyết định tỉnh hơn trong điều kiện không chắc chắn. Điểm cần giữ tỉnh táo là người mong công thức loại bỏ hoàn toàn rủi ro hay cảm xúc.. Chính chỗ đó quyết định sách này sẽ mở đường hay chỉ thêm một cuốn vào kệ.

3. Blue Ocean Strategy

Blue Ocean Strategy của W. Chan Kim và Renée Mauborgne hợp với người đang đối mặt với sợ rơi vào trạng thái xây thứ mình thích nhưng thị trường không cần vì cuốn này khá mạnh ở chuyện tăng trưởng mạnh không chỉ đến từ cạnh tranh tốt hơn trong sân cũ, mà còn có thể đến từ việc tạo không gian giá trị khác biệt nơi cuộc chơi được định nghĩa lại.. Điều mình thích là sách không chỉ dừng ở ý đẹp mà thường cho người đọc một cách nhìn đủ rõ để biết nên đổi ở đâu trước.

Nếu chọn cuốn này, mình nghĩ nên đọc nó với kỳ vọng đúng: Founder, người làm chiến lược và người muốn nhìn khác đi về cạnh tranh, định vị và giá trị. Điểm cần giữ tỉnh táo là người đọc quá lãng mạn với ý tưởng 'đại dương xanh' mà quên kiểm chứng nhu cầu thật và khả năng thực thi.. Chính chỗ đó quyết định sách này sẽ mở đường hay chỉ thêm một cuốn vào kệ.

4. This Is Marketing

This Is Marketing của Seth Godin hợp với người đang đối mặt với sợ rơi vào trạng thái xây thứ mình thích nhưng thị trường không cần vì cuốn này khá mạnh ở chuyện marketing tốt không chỉ là đẩy thông điệp đi xa, mà là phục vụ đúng nhóm người, với lời hứa phù hợp, bằng sự thấu hiểu và tính nhất quán dài hạn.. Điều mình thích là sách không chỉ dừng ở ý đẹp mà thường cho người đọc một cách nhìn đủ rõ để biết nên đổi ở đâu trước.

Nếu chọn cuốn này, mình nghĩ nên đọc nó với kỳ vọng đúng: Người làm thương hiệu, nội dung, solo business và founder muốn nhìn marketing như một công việc tạo giá trị lâu dài. Điểm cần giữ tỉnh táo là người muốn ngay một bộ playbook chạy quảng cáo hoặc thủ thuật tối ưu ngắn hạn.. Chính chỗ đó quyết định sách này sẽ mở đường hay chỉ thêm một cuốn vào kệ.

5. Building a StoryBrand

Building a StoryBrand của Donald Miller hợp với người đang đối mặt với sợ rơi vào trạng thái xây thứ mình thích nhưng thị trường không cần vì cuốn này khá mạnh ở chuyện thông điệp marketing rõ hơn khi thương hiệu ngừng nói lan man về chính mình và giúp khách hàng thấy họ là nhân vật trung tâm đang cần một hướng dẫn đáng tin.. Điều mình thích là sách không chỉ dừng ở ý đẹp mà thường cho người đọc một cách nhìn đủ rõ để biết nên đổi ở đâu trước.

Nếu chọn cuốn này, mình nghĩ nên đọc nó với kỳ vọng đúng: Người làm marketing, viết landing page, viết trang dịch vụ, email bán hàng hoặc thương hiệu cá nhân muốn nói rõ giá trị hơn. Điểm cần giữ tỉnh táo là người coi mô hình này như công thức điền vào chỗ trống mà không hiểu khách hàng thật đang vướng gì.. Chính chỗ đó quyết định sách này sẽ mở đường hay chỉ thêm một cuốn vào kệ.

6. Profit First

Profit First của Mike Michalowicz hợp với người đang đối mặt với sợ rơi vào trạng thái xây thứ mình thích nhưng thị trường không cần vì cuốn này khá mạnh ở chuyện doanh nghiệp nhỏ dễ rơi vào vòng doanh thu tăng nhưng vẫn căng tiền mặt nếu lợi nhuận luôn bị để lại cuối cùng. Profit First đề nghị đảo logic phân bổ tiền để lợi nhuận được ưu tiên có chủ đích.. Điều mình thích là sách không chỉ dừng ở ý đẹp mà thường cho người đọc một cách nhìn đủ rõ để biết nên đổi ở đâu trước.

Nếu chọn cuốn này, mình nghĩ nên đọc nó với kỳ vọng đúng: Chủ doanh nghiệp nhỏ, freelancer, agency hoặc người bán dịch vụ muốn nhìn rõ sức khỏe tiền mặt hơn. Điểm cần giữ tỉnh táo là người cần một hệ thống kế toán đầy đủ hoặc đang ở cấu trúc tài chính phức tạp cần kết hợp thêm tư vấn chuyên môn.. Chính chỗ đó quyết định sách này sẽ mở đường hay chỉ thêm một cuốn vào kệ.

Nên bắt đầu từ đâu để không bị ngợp

Nếu mới bước vào chủ đề này, mình thường khuyên bắt đầu từ cuốn dễ đưa người đọc về đúng vấn đề nhất, rồi mới sang cuốn làm sâu tư duy hoặc tăng độ hệ thống. Với danh sách này, thứ tự an toàn thường là The Lean Startup, Thinking in Bets, Blue Ocean Strategy, This Is Marketing trước, rồi mới mở rộng ra các cuốn còn lại theo câu hỏi đang sống cùng bạn.

Đừng cố đọc hết danh sách như một checklist phải chinh phục. Danh sách tốt không nhằm tạo áp lực số lượng, mà giúp bạn chọn ít chính xác hơn. Chỉ cần một hoặc hai cuốn đi đúng giai đoạn, giá trị nhận được đã lớn hơn rất nhiều so với việc ôm cả chồng sách vì sợ bỏ lỡ.

Nếu bạn thích kiểu chia sẻ chọn lọc, kiểm chứng kỹ và thiên về áp dụng như thế này, danh sách email của site sẽ hợp hơn một feed chạy quá nhanh; mình muốn giữ nhịp gửi đủ ít để mỗi lần mở ra đều còn đáng đọc.